دین

سه دیدگاه در برخورد با مسائل اخلاقى

دیدگاه اول، تهذیب نفس نوعى جهاد. دیدگاهى است که مى‏گوید: تهذیب نفس نوعى جهاد و مبارزه با دشمنان درونى است، که در کمین انسانها هستند. این دیدگاه از حدیث معروف پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله گرفته شده است آنجا که مى‏خوانیم: پیغمبر اکرم صلى الله علیه و آله گروهى از مجاهدان اسلام را به سوى میدان جهاد فرستاد، هنگامى که از جهاد بازگشتند فرمود: «مرحبا بقوم قضوا الجهاد الاصغر وبقى علیهم الجهاد الاکبر فقیل یارسول الله ماالجهاد الاکبر، قال صلى الله علیه و آله: جهاد النفس; آفرین بر جمعیتى که جهاد اصغر را انجام دادند و جهاد اکبر بردوش آنها مانده است; کسى

ادامه مطلب ...
روشهاى مختلف ارباب سیر و سلوک

گفتنى است که ارباب سیر و سلوک و علما و دانشمندانى که در این راه گام برداشته و تعلیمات قرآن و سنت را راهنماى خویش قرار داده (نه صوفیانى که تحت تاثیر مکتبهاى التقاطى و غیر اسلامى بوده‏اند) هر یک براى خود روشى را پیشنهاد کرده‏اند; یا به تعبیر دقیقتر، مراحل و منزلگاههایى در نظر گرفته‏اند که در ذیل به بخشى از آنها به صورت فشرده اشاره مى‏شود، تا این بحث کاملتر و پربارتر گردد:. ۱- سیر و سلوک منسوب به «بحرالعلوم‏». در این کتاب که به فقیه باهر و علامه ماهر «بحرالعلوم‏» نسبت داده شده است هر چند انتساب بعضى از بخشهاى آن به این بزرگوار بعید به نظر مى‏رسد و

ادامه مطلب ...
آیا در هر مرحله استاد و راهنما لازم است؟

بسیارى از علماى سیر و سلوک عقیده دارند که رهروان راه کمال و فضیلت و تقوا و اخلاق و قرب الى الله باید زیر نظر استادى کار کنند; همان‏گونه که در بحث گذشته از رساله سیر و سلوک منسوب به محقق بحرالعلوم و رساله لب‏اللباب تقریرات مرحوم علامه طباطبایى نقل کردیم که فصل بیست و یکم وظائف سالک الى الله را کار کردن زیر نظر مربى و استاد شمرده‏اند، اعم از استادان خاص الهى که پیشوایان معصومند و استادان عام که بزرگان پوینده این راهند. ولى آگاهان ذى فن هشدار مى‏دهند که رهروان راه تقوا و تهذیب نفس نباید به آسانى خود را به این و آن بسپارند، و تا کسى را به قدر کافى

ادامه مطلب ...
فرق بین فضیلت و رذیلت

فضیلت‏ حکمت عبارت است از علم به حقایق اشیاء و اعیان موجودات چنانکه هستند، و حکمت از یقین و آرامش خاطر جدا نخواهد بود. بنابر این صرف فراگرفتن بعضى از مسائل و بیان کردن آن حتى به نحو شایسته و درست اما بدون وثوق و اطمینان نفس حکمت نیست، و فرا گیرنده چنین چیزى حکیم نیست، زیرا حقیقت‏حکمت از اذعان یقینى منفک نیست و او فاقد این حال است. مثل او مانند تشبه کودکان به مردان است، یا بعضى از حیوانات [همچون طوطى و میمون] که اقوال و افعال انسان را محاکاة و تقلید مى‏کنند. اما فضیلت عفت (خویشتن‏دارى) را دانستى که عبارت است از ملکه اطاعت و فرمان بردن قوه شهوت از

ادامه مطلب ...
آمادگیهاى لازم براى پرورش فضائل اخلاقى

پاک بودن محیط. بى‏شک وضع محیط اجتماعى زندگى انسان اثر فوق‏العاده‏اى در روحیات و اعمال او دارد چرا که انسان بسیارى از صفات خود را از محیط کسب مى‏کند. محیطهاى پاک غالبا افراد پاک پرورش مى‏دهد و محیطهاى آلوده غالبا افراد آلوده. درست است که انسان مى‏تواند در محیط ناپاک، پاک زندگى کند و بعکس در محیطهاى پاک سیر ناپاکى را طى کند و به تعبیر دیگر، شرایط محیط علت تامه در خوبى و بدى افراد نیست ولى تاثیر آن را به عنوان یک عامل مهم زمینه ساز نمى‏توان انکار کرد. ممکن است کسانى قائل به جبر محیط باشند – همان‏گونه که هستند – ولى ما هر چند جبر را در تمام اشکالش

ادامه مطلب ...
نقش معاشران و دوستان در پرورش فضائل اخلاقى

موضوع دیگرى که تاثیر عمیق آن به تجربه ثابت‏شده و همه علماى اخلاق و تعلیم و تربیت اتفاق نظر دارند، مساله معاشرت و دوستى است. غالبا دوستان و معاشران ناباب و آلوده سبب آلودگى افراد پاک شده‏اند; عکس آن نیز صادق است، زیرا بسیارى از افراد پاک و قوى‏الاراده توانسته‏اند بعضى از معاشران ناباب را به پاکى و تقوا دعوت کنند. با این اشاره به قرآن باز مى‏گردیم و اشاراتى را که قرآن به این مساله دارد با هم مى‏شنویم:. ۱- ومن یعش عن ذکر الرحمن نقیض له شیطانا فهو له قرین – وانهم لیصدونهم عن السبیل ویحسبون انهم مهتدون – حتى اذا جاءنا قال یالیت‏بینى وبینک بعد المش

ادامه مطلب ...
تاثیر تربیت‏خانوادگى و وراثت در اخلاق

همه مى‏دانیم که اولین مدرسه براى تعلیم و تربیت کودک محیط خانواده است، و بسیارى از زمینه‏هاى اخلاقى در آنجا رشد و نمو مى‏کند; محیط سالم یا ناسالم خانواده تاثیر بسیار عمیقى در پرورش فضائل اخلاقى، یا رشد رذائل دارد; و در واقع باید سنگ زیربناى اخلاق انسان در آنجا نهاده شود. اهمیت این موضوع، زمانى آشکار مى‏شود که توجه داشته باشیم که اولا کودک، بسیار اثر پذیر است، و ثانیا آثارى که در آن سن و سال در روح او نفوذ مى‏کند، ماندنى و پا برجا است!. این حدیث را غالبا شنیده‏ایم که امیرمؤمنان على علیه السلام فرمود: «العلم (فى) الص-غر کالنقش فى‏الحجر; تعلیم در ک

تاثیر وراثت در اخلاق

ادامه مطلب ...
رابطه «اخلاق‏» و «تغذیه‏»

شاید در ابتداى امر، عنوان بالا براى بعضى مایه شگفتى شود، که چگونه مى‏تواند تغذیه در اخلاق و روحیات و ملکات نفسى اثر بگذارد؟ چرا که آن مربوط به جسم است و این مربوط به روح، ولى با توجه به رابطه بسیار نزدیک و تنگاتنگى که در میان جسم و روح آدمى است، جایى براى این تعجب باقى نمى‏ماند. بسیار مى‏شود که یک حالت‏بحرانى روحى و غم و اندوه شدید جسم را در مدت کوتاهى، ضعیف و پژمرده و ناتوان مى‏سازد، موهاى انسان را سفید، چشم را کم نور، قوت و توان را از دست و پا مى‏گیرد; عکس این مساله نیز صادق است که حالات خوب جسمانى در روح انسان اثر مى‏گذارد، روح را شاداب و فک

اخلاق تغذیه اخلاق و تغذیه رابطه اخلاق و تغذیه

ادامه مطلب ...
اصول کلى براى دفع خطرات زبان

زبان در عین این که یکى از بزرگترین نعمتهاى پروردگار است تا چه اندازه خطرناک مى‏تواند باشد تا آنجا که سرچشمه گناهان بى‏شمار مى‏گردد، و خرمن سعادت انسان را به آتش مى‏کشد، باید به فکر بود که با رعایت کدام اصول مى‏توان این خطر بزرگ را بر طرف کرد یا به حداقل رسانید؟. از روایات اسلامى و کلمات بزرگان اخلاق و رهروان سیر و سلوک الى الله امورى استفاده مى‏شود که ما آنها را به عنوان اصول کلى براى مبارزه با آفات زبان مى‏آوریم:. ۱- توجه جدى به خطرات زبان!. براى پرهیز از خطرات هر موجود خطرناک قبل از هر چیز توجه کامل به خطرات آن لازم است، هر روز که انسان از خو

ادامه مطلب ...
نیت و اخلاص‏ نیت‏

بسیارى از علماى اخلاق در آغاز بحثه��ى اخلاقى سخن از «نیت‏» و «اخلاص‏نیت‏» به میان آورده‏اند و این دوا را از یکدیگر جدا ساخته‏اند; نیت را چیزى و اخلاص‏نیت را چیزى دیگر شمرده‏اند; ولى هنگام بحث از این دو، تفاوت روشنى بیان نکرده‏اند و مباحث‏خلوص نیت را در بحث نیت آورده‏اند، به گونه‏اى که تمیز میان مفهوم این دو مشکل است. براى تفکیک این دو، مى‏توان چنین گفت: منظور از «نیت‏» همان عزم راسخ و اراده محکم‏براى انجام‏کار است، قطع‏نظر ازاین که‏انگیزه الهى درآن باشد یاانگیزه‏هاى مادى. بدیهى است کار هنگامى به ثمر مى‏رسد که انسان با اراده قوى و خلل ناپذیر و عز

اخلاص نیت نیت و اخلاص اخلاص در نیت

ادامه مطلب ...
نقش اخلاق در زندگى و تمدن انسانها

بعضى از ناآگاهان، مسائل اخلاقى را، به عنوان یک امر خصوصى در زندگى شخصى مى‏نگرند، و یا آنها را مسائل مقدس روحانى و معنوى مى‏دانند که تنها در زندگى سراى دیگر اثر دارد، در حالى که این یک اشتباه بزرگ است; اکثر مسائل اخلاقى بلکه همه آنها، آثارى در زندگى اجتماعى بشر دارد، اعم از مادى و معنوى، و جامعه انسانیت منهاى اخلاق به باغ وحشى تبدیل خواهد شد که تنها قفسها مى‏تواند جلو فعالیتهاى تخریبى این حیوانات انسان‏نما را بگیرد، نیروها به هدر خواهد رفت، استعدادها سرکوب خواهد شد، امنیت و آزادى بازیچه دست هوسبازان مى‏گردد و زندگى انسانى مفهوم واقعى خود را از د

نقش اخلاق در تمدن نقش اخلاق در زندگى و تمدن انسانها

ادامه مطلب ...
اخلاق مادیگرى

مى‏دانیم مادیها شعبى دارند که یک شعبه معروف آن مادیگرى کمونیستى است. از دیدگاه این مکتب که همه چیز را از دریچه ماده مى‏نگرد و به خدا و مسائل معنوى، ایمان ندارد، و اصالت را براى اقتصاد قائل است و براى تاریخ نیز ماهیت مادى و اقتصادى قائل مى‏باشد، هر چیز که جامعه را به سوى اقتصاد کمونیستى سوق دهد اخلاق است، و یا به تعبیر خودشان «آنچه انقلاب کمونیسم را تسریع کند، اخلاق محسوب مى‏شود. » مثلا این که راست گفتن یا دروغ گفتن کدام اخلاقى و یا غیر اخلاقى است‏با توجه به تاثیر آنها در انقلاب ارزیابى مى‏شود، اگر دروغ به انقلاب سرعت‏ببخشد، یک امر اخلاقى است و

ادامه مطلب ...
اعترافی شیطانی !

بعضی کردارهای انسان آن قدر بر شیطان ناگوار است که او را به فریاد و فغان می آورد و از ناراحتی رنجور و نحیف می شود. به این داستان توجه کنید:. روزی شیطان در گوشه مسجد الحرام ایستاده بود. حضرت رسول صلی الله علیه و آله هم سرگرم طواف خانه کعبه بودند. وقتی آن حضرت از طواف فارغ شد، دید ابلیس ضعیف و نزار و رنگ پریده ، کناری ایستاده است ، فرمود:ای ملعون ! تو را چه می شود که چنین ضعیف و رنجوری ؟!. گفت : ازدست امت تو به جان آمده وگداخته شدم . فرمود: مگر امت من با تو چه کرده اند؟. گفت : یا رسول الله ! چند خصلت نیکو در ایشان است ، من هر چه تلاش ‍ می کنم ا

ادامه مطلب ...
بزرگترین گناه چیست؟

گناه به معنای خطا، جرم، جفا و ظلم به کار می رود و از منظر دینی، به هر نوع نافرمانی در مقابل خدای متعال اطلاق می شود. برای یافتن بزرگترین گناه، نباید فعل خاصی را مد نظر قرار دهیم. بلکه باید بزرگترین گناه را در یک نوع روحیه جستجو کنیم. همان گونه که در عبادت، اصل و اساس در انجام یک فعل نیست. بلکه روحیه شخص انجام دهنده عمل، و حالت روحی او تعیین کننده، عبادت و عظمت آن است. و به همین دلیل است که گفته شده، ضربه ای که حضرت علی (ع) در جنگ خندق زد، از عبادت تمام جن و انس برتر است. با اینکه اصل ضربه به دشمن در تاریخ اسلام بسیار بوده و این عمل حتی می ت

بزرگترین گناه چیست بزرگترین گناه گناه چیست

ادامه مطلب ...
شرم ، حیا و عفت یعنی چی

حیا، صفتی ارزشمند. خداوند در قرآن کریم حدود سیصد آیه قرآن را به معرفی منافقان و خطرات آنها اختصاص داده تا جائی که در سوره توبه می فرماید : اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعینَ مَرَّةً فَلَنْ یَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ - “یعنی اگر شما که پیغمبر من هستی برای اینها طلب استغفار کنید اینها بخشیده نمی شوند”. اما می خواهیم اینرا بگوییم که با همه این مطالب پیامبر اکرم فرمودند : «ارجو للمنافق مادام یستحیی» “یعنی اگر در وجود منافق حیا باشد بازهم به اصلاح او امید دارم”. جایگاه اصلی حیا کجاست؟. وقتی که حضرت سلیمان ع

حیا و عفت یعنی چه شرم یعنی چه حیا یعنی چی

ادامه مطلب ...
پیوند مسائل اخلاقى با یکدیگر

فضایل اخلاقى غالبا با یکدیگر مربوطند همان‏گونه که رابطه نزدیکى در میان رذایل اخلاقى دیده مى‏شود. به همین دلیل، جدائى کامل آنها از یکدیگر غالبا امکان پذیرنیست. این پیوند و ارتباط گاهى به خاطر ریشه‏هاى مشترک آنها است و گاه به خاطر پیوند ثمرات و نتایج آنها با یکدیگر. در قسمت اول یعنى پیوند ریشه‏ها، مثالهاى روشنى داریم; غیبت کردن در بسیارى از موارد زائیده صفت رذیله حسد است، شخص حسود مى‏کوشد با غیبت کردن کسى که مورد حسد اوست، آبروى او را ببرد و شخصیتش را درهم بشکند; تهمت و افتراء، تکبر و خودبرتربینى، تحقیر و کوچک شمردن دیگران نیز بسیار مى‏شود که از

ادامه مطلب ...
اصول مسائل اخلاقى در قرآن مجید

قبل از ورود در این بحث لازم است‏ یک نگاه اجمالى به اصول مسائل اخلاقى در مکتبهاى دیگر بیندازیم. گروهى از فلاسفه قدیم که از بنیانگذاران علم اخلاق محسوب مى‏شوند، براى اخلاق اصول چهارگانه قائل بودند; و به تعبیر دیگر، فضائل اخلاقى را در چهار اصل خلاصه کرده‏اند:. ۱- حکمت. ۲- عفت. ۳- شجاعت. ۴- عدالت. و گاه خداپرستى را هم به آن ضمیمه کرده و آن را به پنج اصل رسانده‏اند. بنیانگذار این مکتب را «سقراط‏» مى‏توان شمرده; او معتقد بود:. «نیکوکارى (و اخلاق) بسته به تشخیص نیک و بد (یعنى دانائى) است، و فضیلت‏بطور مطلق جز دانش و حکمت چیزى نیست; اما دانش چون در مور

اصول مسائل اخلاقى در قرآن

ادامه مطلب ...
صدقه دادن برای چیست؟

واژه صدقه از صدق گرفته شده و به معنای راست است. وقتی از افراد می پرسیم – آیا ثروت خودرا بیشتر دوست داری یا خداوند را؟ پاسخ می دهند: خدا را. در این مورد برای اثبات محبتش در راه خدا انفاق می کند وصادق بودن را نشان می دهد. لذا به این عمل صدقه دادن می گویند. حکم صدقه دادن چیست؟. صدقه دادن از کارهای مستحب است و در روایات اسلامی سفارش زیادی بر آن شده، چنانچه در حدیث شریف آمده: « صدقه موجب زیادی مال، دفع بلا و سبب شفا می شود ». صدقه در چه صورتی موجب ثواب است؟. صدقه در صورتی موجب ثواب است که صدقه دهنده، قصد قربت کند. صدقه در چه صورت واقع می شود؟. چن

صدقه دادن صدقه چیست صدقه دادن چیست

ادامه مطلب ...
سکوت در حقوق اسلامی

یکی از موضوعات مهم حقوقی اراده و تاثیر آن در اعمال حقوقی است، به طوری که وجه تمییز دو مفهوم عمل حقوقی و واقعه حقوقی وجود اراده در اعمال حقوقی است. اظهار و اعلان اراده و اشکال گوناگون آن از مباحثی است که در این حوزه مطرح می شود. در میان انحاء مختلف اعلان اراده مانند بیان لفظی، نوشته و اشاره،«سکوت» نیز به عنوان یکی از این طرق مورد بحث قرار گرفته است. در این مقاله آسمونی سعی بر آن شده است،ان شاء الله، به این پرسش پاسخ داده شود که آیا سکوت در مقام بیان قبول یا اجازه حجیت دارد یا خیر؟. توضیح:. سکوت در لغت عبارت است از خودداری از گفتن و حرف نزدن و خ

سکوت در حقوق حقوق اسلامی

ادامه مطلب ...
رابطه دین و اخلاق

رابطه دین و اخلاق ،کهن ترین مساله فلسفه اخلاق است و تاریخچه آن به سقراط و رساله اوتیفرون افلاطون باز می گردد. این مساله در قرون اخیر مورد توجه واقع شده و فیلسوفان دینی معاصر که جامعه غرب را خالی از معنویت دیده اند دوباره به سوی دین و مسایل کلامی رانده شده ،دوره رنسانس را احیا نمودند. نکته جالب این است که هم فیلسوفان دیندار و هم ملحدان (نظیر مارکس،نیچه و فروید)راجع به این مساله نظریه پردازی کرده اند. در ارتباط با اهم و مهم بودن دو مقوله دین و اخلاق می توان گفت پیشینه دین واخلاق به پیدایش بشر باز می گردد،ولی دین به معنای شریعت از زمان نوح معنا پ

رابطه دین و اخلاق رابطه اخلاق و دین دین اخلاق

ادامه مطلب ...

بهترین مشاغل و خدمات شهر خود را ، در سایت نشونه پیدا کنید.

مشاهده سایت نشونه